Ineens bevond ik mijzelf in een hele andere gezinsdynamiek, eentje die ik kon voelen tot in mijn kern:namelijk die van het (volwassen) kind binnen het samengestelde gezin. Ik kreeg een inkijkje in hoe het kan voelen wanneer je als kind loyaliteitsconflicten ervaart, opkomt voor de kerngezin en je je afzet tegen je bonus. De bewustwording van deze verschillen in rollen heeft mij doen beseffen dat we nooit echt kunnen voelen hoe de ander het ervaart. Er zijn onzichtbare lijnen waar moeilijk woorden aan te geven zijn als je er niet mee bekend bent en toch verdiend het alle aandacht om het samengestelde gezin goed te leren begrijpen. Lees mijn persoonlijke verhaal: Gezinsdynamiek en het samengestelde gezin: een week vakantie met een rauw randje
Een paar jaar geleden waren we met mijn hele familie een week op vakantie naar Ibiza. Een cadeau van mijn vader aan al zijn kinderen en kleinkinderen. Gezien zijn medische geschiedenis wilde hij graag herinneringen maken, nu het nog kan. Wat een cadeau! Voor ons allemaal was het heel bijzonder; vroeger gingen we nooit met ons gezin naar het buitenland. Dus zo’n week weg was voor ons allemaal helemaal nieuw, om als gezin zijnde met elkaar weg te gaan. Inmiddels is onze familie uitgegroeid tot een vrolijke bende van 19 personen, inclusief alle kinderen.
Mijn (samengestelde)gezin
We hebben een bijzondere tijd als gezin gehad. Ik woonde vroeger samen met mijn ouders en mijn drie zussen. Rond mijn 15e kwam mijn nichtje bij ons in huis wonen. Hierdoor veranderden niet alleen de drukte, maar ook de dynamiek en de rollen binnen ons gezin. Ik ging van de jongste naar de één-na-jongste. We schelen ongeveer anderhalf jaar. Met veel liefde, zorg en ook onze zusterlijke onenigheden zijn we met elkaar opgegroeid tot een fijne en zorgzame samengestelde familie. Mijn moeder overleed helaas 9 jaar geleden, wat betekent dat mijn vader met ‘vier’ dochters is overgebleven.
‘We vinden het belangrijk om dingen samen op te pakken, het leven te vieren en het met elkaar te kunnen delen.’
In ons ouderlijk gezin had en kreeg iedereen zijn rol: verzorgend, rebels, bemiddelend. Het was een wisselende dynamiek die ons regelmatig bezig hield. Nu we volwassen zijn, hebben we een familie die graag samen is, maar er ook van houdt om op zichzelf te zijn. In de afgelopen jaren hebben zich veel belangrijke en moeilijke situaties voorgedaan. Het blijft bijzonder om te zien hoe snel we elkaar dan weten te vinden en samen optrekken om de keuzes te maken die gemaakt moeten worden. We vinden het belangrijk om dingen samen op te pakken, het leven te vieren en het met elkaar te kunnen delen. We handelen, helpen, ondersteunen, zorgen en willen het graag goed doen voor onze ouders en in dit geval voor mijn vader.
Het mooie aan de tijd die je met elkaar doorbrengt, is dat je weer even teruggeworpen wordt naar de rollen die je had in het oorspronkelijke gezin. Want gek genoeg, of je nu volwassen bent of niet, je komt toch in dezelfde/soortgelijke patronen terecht als vroeger. We hebben veel met elkaar meegemaakt als het aankomt op de zorg voor onze ouders. Met het overlijden van mijn moeder en onder andere door de drie herseninfarcten van mijn vader hebben we veel moeten omgaan met verlies. Dat maakt je samen sterk, en tegelijkertijd kunnen we hunkeren naar ontspanning en even ‘ontzorgen’.
Het besef van een nieuwe rol
Mijn vader ontmoette een paar jaar na het overlijden van mijn moeder een vrouw, zij werd zijn maatje/vriedin. Drie jaar lang deden zij leuke dingen samen, maakten tripjes, hadden avondjes samen en deelden hun gedachten met elkaar. We waren voornamelijk dankbaar dat hij iemand had gevonden waar hij samen plezier mee kon maken. Het was fijn hem ontspannen te zien, wij konden op onze beurt mijn vader ook wat meer loslaten.
Het was wennen om een andere vrouw in ons gezin erbij te hebben, ze herinnerde mij aan mijn moeder en het gemis van een oma voor onze kinderen.We stelden ons open en waren blij met haar komst en aanwezigheid. Ik besefte mij ineens dat ik het samengestelde gezin vanuit een heel andere rol begon te ervaren. Ik kreeg een inkijkje in hoe het samengestelde gezin voelde vanuit de rol als kind. Een volwassen kind, uiteraard, maar dat maakte de dynamiek alleen maar meer zichtbaar. Loyaliteiten, het zoeken naar je plek, opkomen van je kerngezin, alles kwam voorbij.
De rol die de nieuwe vriendin had in ons gezin, was niet altijd even helder voor ons als ‘kinderen’. Zij noemde elkaar ‘vrienden’ waarbij mijn vader sprak over ‘vriendin’. Mijn vader betrok haar graag bij belangrijke momenten in ons gezin waarbij het andersom vaak afgehouden werd. We accepteerde hen zoals ze waren, ze hadden het toch leuk. Elke verjaardag waren ze samen, zo ook met de vakantie naar Ibiza.
De vakantie heeft mij weer doen inzien hoe sterk een gezinssysteem kan zijn en hoe ingewikkeld het voor een ‘bonus’ is om hier een weg in te vinden.
Dit was zowel voor ons als voor haar een hele nieuwe ervaring en de eerste keer dat we zo intensief met elkaar contact zouden hebben. En ondanks dat we bedenkingen hadden uitgesproken naar onze vader of het verstandig was, gingen we ervoor.
De vakantie
De reis was een beproeving an sich want uitgerekend die ene keer dat wij met ons hele familie zouden gaan vliegen bleek heel Schiphol vast te lopen. Van stress of we op tijd door de beveiliging zouden komen, naar vertraging op vertraging en het meerdere keer veranderen van de gate. Zes uur later konden we vermoeid maar opgelucht vliegen.
Daar aangekomen was het een hele fijne vakantie waarbij het heerlijk was om allemaal bij elkaar te zijn. Het gevoel dat, wanneer je om je heen kijkt en je alleen maar familie ziet, was zo fijn. Kinderen die samen gezellig met elkaar in het zwembad spelen, helemaal afgestemd op elkaar omdat ze elkaar door en door kennen. Geen gedoe. Een hele waardevolle herinnering.
Echter zullen er altijd dingetjes zijn als je met elkaar samen bent. Noem mij één familie waar alles een week lang vlekkeloos verloopt! Het is precies datgene wat een familie sterk maakt. Je weet wat je (zo ongeveer) aan elkaar hebt, je kent elkaars nukken en je weet ook wanneer je ‘sorry’ moet zeggen. Je helpt elkaar te relativeren en kunt terugvallen op elkaar. Althans, dat is hoe het bij ons eraan toegaat. We hoeven het niet allemaal met elkaar eens te zijn, we zoeken onze afstand als het wat lastiger wordt, en we vinden bij elkaar advies of even een spui-moment. We praten erover, allemaal wel vanuit een goede intentie naar elkaar toe.
De kracht van een gezinssysteem
De vakantie heeft mij weer doen inzien hoe sterk een gezinssysteem kan zijn en hoe ingewikkeld het voor een ‘bonus’ is om hier een weg in te vinden, zeker wanneer de rollen niet helder zijn ontstaan er verwachtingen die niet uitgesproken of waargemaakt kunnen worden.
Zo ontstonden er onder andere irritaties over de communicatie die voornamelijk over onze familiegroepsapp verliep waar wij met onze vader in zaten, voor ons niet anders dan anders, maar voor nu bleek het aanleiding tot miscommunicatie en spanningen.
Ik kon zien wat er gebeurde in onze dynamiek. Mijn inzichten en ervaringen als bonusmoeder en expertise in het samengestelde gezin kwamen goed van pas. In hoeverre lukt het om iemand anders toe te laten in ons gezinssysteem? Is de ander bereid om de gezinsdynamiek te begrijpen? Wat heb ik nodig om het goed te kunnen doen en wat ervaar ik erbij? Welke belangen krijgen voorrang? Wat doet het met elkaar als er weerstand komt op onze dynamiek?
Het zoeken naar een juiste formulering, verwachtingen van elkaar, afbakenen van wat wel of niet goed voelt in de afstand/nabijheid. Het was allemaal aanwezig.
De onenigheid zetten ons in de positie van het(volwassen) kind dat ons gezin moest beschermen. We kregen het gevoel te moeten opkomen voor onze vader en voor elkaar, we wilden het óók goed doen voor zijn vriendin, en we zagen tegelijkertijd hoe mijn vader in het midden stond en het goed wilde doen voor zowel zijn vriendin als zijn kinderen. Er ontstond een hele uitdagende dynamiek die kenmerkend is voor het samengestelde gezin.
Deze sterke onzichtbare lijnen in een gezin zijn voor elke ‘bonus’ moeilijk om te ontwijken. Voor je het weet zit je verstrikt, ben je over een grens heen gegaan waarbij je enige intentie was om erbij te horen. Een belangrijke realisatie voor het samengestelde gezin.
Een rauw randje
Het was voor ons de allereerste keer dat we met onze hele familie een week op vakantie waren, wat een mooie herinnering met een rauw randje is geworden.
Een week na de vakantie bleek het toch te ingewikkeld te zijn geweest voor zijn ‘vriendin’. Op de sterfdag van mijn moeder werd de ‘vriendschap’ door middel van een telefoontje verbroken.
Met hetzelfde vuur waarmee we voor elkaar klaar staan, stonden wij er weer voor mijn vader;
Als dochter, met dubbel verdriet voor de pijn en eenzaamheid van mijn vader.
Als (bonus)dochter, met onbegrip voor het abrupte einde en met verdriet om het verlies van drie jaar betrokkenheid in onze familie en de kinderen.
Als volwassen vrouw met inzicht in de dynamieken, het begrip voor de rol van de bonus en het schuldgevoel over mijn aandeel hierin als ‘volwassen kind’.
Deze periode heeft mij weer belangrijke inzichten gegeven in mijzelf en de rollen binnen het samengestelde gezin. Als volwassen kind ervaar je net zo goed de dynamieken van je kerngezin en het samengestelde gezin.
- Blijf in gesprek met elkaar over wat je ervaart
- Ga uit van het goede in elkaar
- Neem verantwoordelijkheid voor je eigen aandeel
- Heb oog voor elkaars belangen
- Probeer het onzichtbare zichtbaar te maken. Daar ligt een grote kracht.
- Niemand is perfect en we doen allemaal ons best.
- En een hele belangrijke tip die ik samengestelde gezinnen mee wil geven: maak vakantiefoto’s in verschillende samenstellingen, dus soms ook alleen het gezin zonder de bonussen. Zo heb je alsnog alle herinneringen van een fijne vakantie, zelfs als het anders loopt.
Inmiddels heeft mijn vader een betrokken vriendin ontmoet waarbij hij zich gelukkig en gezien voelt, we stellen ons opnieuw open en gunnen hen het geluk.
Lees ook:Bonusmoeder vertelt; deze oefening hielp mij om te gaan met de ex tijdens de vechtscheiding
Volg je mij al op Instagram? Leuk als ik je daar zie